Koliko zapravo kosta odrzavanje stana u Crnoj Gori - i zasto racuni ponekad iznenade nove vlasnike

Prvo sto treba znati: struja u Crnoj Gori je jedna od najjeftinijih u Evropi. Prema podacima drzavne statisticke sluzbe, osnovna tarifa iznosi oko 9,7 evrocenti po kWh - za poredjenje, u Njemackoj je to 32,4 centa, u Italiji 29,1, u Francuskoj skoro 20. Crna Gora se na ovoj listi nalazi pored Albanije i Sjeverne Makedonije, a ne pored Zapadne Evrope.

Znaci, nije problem u tome da je struja skupa. Problem je u tome koliko je stvarno potrebno - a to direktno zavisi od zgrade, a ne od tarife.

Izvor: Monstat, Cijene struje za domacinstva u Crnoj Gori, podaci za prvu polovinu 2022. godine, na osnovu metodologije Eurostata.

Skriveni detalj tarife koji malo ko unaprijed zna

Tarifa struje u Crnoj Gori nije jedinstvena, vec je stepenasta, u zavisnosti od godisnje potrosnje. Prema Monstatu: do 1.000 kWh godisnje - 10,1 evrocenti po kWh; 2.500-5.000 kWh - 9,6 (najjeftiniji nivo); 5.000-15.000 kWh - vec 10,4; a kod potrosnje preko 15.000 kWh godisnje tarifa skoci na 16,1 evrocenti - skoro jedan i po do dva puta skuplje od osnovne stope.

Istovremeno, prema istim podacima, 56,6% domacinstava u zemlji trosi manje od 1.000 kWh godisnje - sto jasno ukazuje na veliki broj sezonskih stanova koji nisu naseljeni tokom cijele godine. Samo 2,2% domacinstava spada u najskuplju gornju kategoriju. Prakticni zakljucak: ako se trajno preseli u stan i grije se strujom cijelu zimu, moze se neocekivano preci u visi, skuplji nivo tarife - upravo ono sto ne ocekuje osoba koja se orijentise po prosjecnoj crnogorskoj cijeni kilovata.

Koliko grijanje zaista moze kostati - sa stvarnim brojkama

Vec smo pisali o stvarnoj studiji inzenjera Univerziteta Crne Gore koja je mjerila potrosnju energije u stanovima. Ona ima direktnu primjenu i na racune za struju. Prema racunicama autora za primorsku klimatsku zonu, tipican stan sa neizolovanim zidovima i obicnom vazdusnom propustljivoscu trosi oko 155 kWh po kvadratnom metru godisnje za grijanje, hladjenje i pomocne potrebe. Kod poboljsane izolacije i nepropustljivosti, ta vrijednost se smanjuje na oko 67 kWh po kvadratnom metru godisnje.

Ako se to primijeni na hipoteticki stan od 60 m2: u prvom slucaju to je oko 9.300 kWh godisnje samo za klimatizaciju - vec najvisi, najskuplji nivo tarife. U drugom slucaju - oko 4.000 kWh godisnje, sto se uklapa u najjeftiniji nivo. Prema grubom izracunavanju na osnovu ovih brojki i Monstat tarifa, razlika u troskovima samo za grijanje i hladjenje moze iznositi nekoliko stotina eura godisnje - i to bez racunanja osvjetljenja, kucnih aparata i zagrijavanja vode. Ovo je ilustrativna racunica na osnovu naucnih podataka, a ne garantovan iznos racuna za konkretan stan.

Izvor racunice: Tombarevic, Vusanovic, Sekularac, Energies, 2023, 16, 2208 (podaci za klimatsku zonu I) plus Monstat tarife 2022.

Sta investitori obicno ne pominju

Prilikom prodaje stana, investitori rijetko navode realan raspon troskova za grijanje i hladjenje - ostaju kod opste fraze kao sto su troskovi su niski, sto je formalno tacno za tarifu, ali ne uzima u obzir koliko kilovat-sati ce konkretna zgrada zaista zahtijevati.

Sta zaista smanjuje troskove

Kombinacija kvalitetne izolacije zidova, energetski efikasnih prozora sa zastitnim premazom i toplotne pumpe vazduh-voda za grijanje putem podnog grijanja umjesto klima uredjaja za grijanje. Kao sto pokazuju racunice iznad, efekat nije samo u manjoj potrosnji energije po sebi, vec i u tome da niza potrosnja moze odrzati stan u jeftinijem nivou tarife umjesto u skupljem.

Kako je to rijeseno u Zen Gardens

Svaki stan ima 10 cm izolacije zidova, dvoslojno staklo sa zastitnim premazom i grijanje putem podnog grijanja od toplotne pumpe vazduh-voda - upravo tu kombinaciju koja, prema racunicama, smanjuje potrosnju energije nekoliko puta, a ne samo za nekoliko procenata. Odvojeno, na krovu kompleksa postoji privatna mini solarna stanica za zajednicke sisteme zgrade.

Cesto postavljana pitanja

Da li je istina da je struja u Crnoj Gori jeftina?
Da, prema zvanicnim Monstat podacima osnovna tarifa je jedna od najnizih u Evropi, oko 9,7 evrocenti po kWh u odnosu na preko 30 u Njemackoj.

Zasto su racuni ponekad visoki?
Zbog stepenaste tarife i obima stvarne potrosnje: sto je zgrada losije izolovana, to su potrebni veci kilovat-sati za grijanje, i to je veca sansa da se dospije u skupi najvisi nivo tarife.

Da li u Crnoj Gori postoji gasno grijanje?
Gasna infrastruktura za stambene zgrade u zemlji je ograniceno razvijena; pored elektricnih sistema, cesti su i kotlovi na biomasu - konkretno rjesenje za grijanje treba provjeriti za svaki objekat posebno.

Zasto ovo smatramo vaznim razgovorom

Vecina investitora radije govori opstim frazama o niskim tarifama i izbjegava da objasni stvarne brojke troskova. Mi smo odlucili drugacije: ako kupac procita ovaj tekst i dodje kod nas sa konkretnim pitanjima o izolaciji, prozorima i sistemima grijanja, umjesto da nam samo vjeruje - to je upravo razgovor koji nam je vazan.